N.Ozimić – HRIŠĆANSTVO U NIŠU OD 1913 DO 2011



Uoči balkanskih ratova Eparhiju nišku preuzima Domentijan Popović (1872-1913) koji je od smrti prethodnog episkopa Nikanora Ružičića 1910. vršio dužnost administratora eparhije. Ustoličen je u episkopa niškog 11. juna 1911. na prvi dan Duhova. U toku svog kratkog delovanja na eparhiji, zadobio je opšte poštovanje pastve i srpske javnosti . Prilikom obilaska bolesnika i ranjenika iz Balkanskog rata u niškoj Vojnoj bolnici dobio je tifus i od njega umro 21. marta 1913. Sahranjen je 23. marta, u episkopskoj grobnici u niškoj Sabornoj crkvi. Opelo je činodejstvovao episkop šabački Sergije.Na Domentijanovo mesto dolazi maja 1913. episkop Dositej Vasić koji, odmah po stupanju na dužnost, organizuje proslavu 1600 godina od donošenja Milanskog edikta.

Niš i proslava 1600. godišnjice Milanskog edikta 1913. godine
Prvo obeležavanje godišnjice potpisivanja Milanskog edikta bilo je planirano za 1913. godinu. Episkop niški Dositej je angažovao viđenije građane Niša da svojim prilozima, kao stanovnici rodnog grada Konstantina Velikog, dostojno obeleže ovaj datum.
Pripreme su krenule ali su samu realizaciju omeli balkanski ratovi. Zahvaljujući sačuvanom plakatu, znamo planirani program obeležavanja:
28. decembar/ 10. januar
Doček gostiju na železničkoj stanici. Uveče u 6 časova bdenije. Početak bdenija oglasiće se pucnjem topa sa gradske tvrđave i zvonjenjem u sva crkvena zvona.
29. decembar/ 11.januar
Svečana služba Božija u 7 ½ časova pre podne. Posle službe otkrivanje i osvećenje spomen ploča: „Niške Narodne Odbrane’’ i „Crkvene Pevačke Družine Branko’’. Litija. U varoškom parku kraj Nišave osvećenje kamena temeljca za budući jubilejni hram. Otkrivanje spomenika episkopu Melentiju, proti Stojanu i pop Đorđu i drugim rodoljubivim Nišlijama obešenim kod gvozdenog mosta na Nišavi. Povratak litije u crkvu. Podvorenje. U 1 čas po podne banket. Po podne u 4 časa svečana sednica Opštinskog Odbora. U 6 ½ časova uveče koncerat. Večera.
30. decembar/ 12.januar
Posle jutarnjeg bogosluženja razgledanje hramova značajnih s njihove istorijske strane sv. Arhistratiga Mihaila, sv. Nikole, sv. Pantelejmona; kratak pomen kod Ćele kule; razgledanje grada i poseta muzeja; Doručak. Oko 11 časova pre podne odlazak na železničku stanicu i šetnja vozom kroz Sićevačku klisuru. Ručak u Beloj Palanci. Povratak u Niš. U 5 časova uveče svečana sednica „ Društva sv. Carice Jelene’’. Ispraćaj gostiju.
Nije poznato da li je proslava protekla predviđenim programom ali je poznato da je odmah sa leve strane mosta, na današnjem početku Keja Kola srpskih sestara otkriven spomenik obešenim rodoljubima. Ubrzo je naišao Drugi balkanski rat a za njim i Prvi svetski tako da je ovaj pokušaj obeležavanja 1600 godina od potpisivanja Milanskog edikta vrlo brzo pao u zaborav.

Prvi svetski rat

Predstavnik jedne druge visoke kulture, više u duhovnom smislu, bio je episkop niški Dositej. O njemu ne mogu govoriti drukčije nego sa osećanjem iskrene nežnosti. Pred očima mi iskrsava njegov lik: onizak, slabunjav, izgledao bi skoro prozračan da nije bilo dubokog, svetlog pogleda njegovih velikih crnih očiju, koje su zračile duhovnom snagom i neobičnom dobrotom. Živeo je u maloj kamenoj kući pokrivenoj ćeramidom.“
Episkop Dositej je odbio da se povuče iz Niša sa savezničkom vojskom, rešen da ostane u gradu sa ostalim Nišlijama. Njegov primer sledili su ostali niški sveštenici koji su u većem broju ostali u svojim parohijama. Kada je Prva bugarska armija ušla u Niš, 6. novembra 1915, episkop Dositej je, na zahtev okupatora, izašao pred vojsku i predao im grad. Nekoliko dana kasnije, okupacione snage su započele čistku među srpskim sveštenstvom, kao deo nastojanja bugarizacije ovog dela Srbije. Episkop Dositej je poslat u zarobljeništvo u Bugarsku a veliki broj sveštenika SPC, u noći između 11. i 12. novembra 1915, mučki ubijen na potezu od sela Jelašnica kod Niške banje do sela Kremenice. O ovom događaju svedočio je preživeli Milija Jončić : „ Na kilometar i po od Bele Palanke, ispred sela Kremenice, zadržaše nas radi odmora nekoliko minuta. Uputiše nas prema klisuri Jankina padina i vojnici iza naših leđa opališe iz svojih pušaka. Prota Dobrosav Marković i Svetozar Ilić kleknuše na kolena čitajući molitve. Puške pucaju, drugovi padaju, klisura odjekuje od pucnjave. Dok sam ležao ranjen, video sam posle izvršenog zverstva jednog oficira sa dva vojnika na konjima za kojima iđahu drugi vojnici sa ašovima i budacima, noseći i jednu kantu gasa. Video sam još i kako dovlače prema ostalima telo ubijenog u bežanju sveštenika Jovana Z. Popovića.“ Tako su tokom rata, u malom Sabornom hramu, Nemci vršili bogosluženje a u velikom, bugarski sveštenici baš kao i u hramovima sv. Pantelejmona i sv. Nikole. Narod je izbegavao da krsti decu i da se venčava u ovakvoj situaciji, sve do oslobođenja Niša 1918.godine. Sa oslobođenjem Niša 1918, vratili su se oni sveštenici koji su tri godine ranije krenuli sa srpskom vojskom.

PERIOD IZMEĐU DVA SVETSKA RATA

Osnivanjem kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1. decembra 1918, stvorili su se uslovi za objedinjavanje raskomadanih delova Srpske pravoslavne crkve u jednu celinu. Pripreme za proglašenje svih srpskih crkvenih oblasti u zajedničku Patrijaršiju trajale su od 31. decembra 1918, kada je u Sremskim Karlovcima održana konferencija predstavnika svih delova SPC, do 26. maja 1919. Tom prilikom je zbor svih pravoslavnih arhijereja odlučio da se izvrši crkveno ujedinjenje dok je za prvog patrijarha ujedinjene SPC izabran mitropolit Dimitrije Pavlović. Njegov izbor je potvrđen od strane Aleksandra Krađorđevića ukazom od 13. novembra 1920.
U ovom periodu je obnovljen život u niškim hramovima a kreće se i sa obnovom hramova. Crkveni odbor eparhije Niške unajmio je 1921. Vasilija Rudanovskog, da za svotu od 6940 dinara, dovrši freske koje su započete 1915. u apsidi Saborne crkve. Istovremeno se podiže krstionica na severnoj strani hrama i biva završena tek 1924. zbog nedostatka finansijskih sredstava. Usled kritičnog stanja crkve Svetih Arhangela (Mali Saborni hram) i sklonosti padu, 1925. godine je doneta odluka o prekidu bogosluženja u njoj sve dok se ne izvrše neophodni radovi. Par godina kasnije, 1927. godine, nakon izvršenih sanacija zidova i krova, crkva je ponovo bila u funkciji. U ovom periodu, na bogosluženjima u Sabornoj crkvi nastupao je Kubanski hor sastavljen od Rusa, kojih je u prvim poratnim godinama bilo dosta.
Episkop niški Dositej organizovao je prenos zemnih ostataka sveštenika pobijenih od strane Bugara 1915. kod sela Jelašnice. Ostaci tela pobijenih sveštenika sahranjeni su u kripti, s južne strane Saborne crkve, 3. i 4. septembra 1921, uz prisustvo predstavnika vlasti i „mnoštva naroda iz Niša i udaljenijih mesta“. Nišlije žive sa svojom crkvom i često joj zaveštavaju svoja imanja i ostala materijalna dobra, pomažući u svakoj prilici. Tako Marica Vražalić, udova Svetozara Vražalića, višeg vojnog činovnika, poklanja biblioteci niške Saborne crkve knjige i časopise u vrednosti od 10.000 dinara – poklon od posebne vrednosti, obzirom da je eparhijska biblioteka stradala u požaru 1915. Rentijer Polihron Nikolić poklanja Sabornom hramu ratne obveznice u vrednosti od 60.000 dinara, Manojlo Popović 1930. poklanja Sabornom hramu kuću sa placem u tadašnjoj Znepoljskoj ulici (danas bulevar dr Zorana Đinđića). Te godine ponovo se angažuju Rusi freskopisci, Rudanovski i Blizenko, na radovima oko živopisa u malom i velikom Sabornom hramu. Velikim zalaganjem episkopa Dositeja do 1933, kada odlazi za zagrebačko- karlovačkog episkopa, obnovljen je veliki broj crkava u Nišu i oko njega. Prema Ustavu SPC iz 1931. ustrojena je organizacija crkvenih organizacija. Iako su donošenje najvišeg pravnog akta SPC pratile velike trzavice i neslaganja, naročito između episkopata i sveštenstva, to se nije bitnije odrazilo na odnose u niškoj eparhiji. Ustavom je precizirano da član Crkvene opštine mora da bude stariji od 30 godina, da se odlikuje pobožnim i bogobojažljivim životom i radom. U Nišu su 11. aprila 1932. glasali građani Niša, sa stanovnicima okolnih sela Medoševca i Popovca za 60 članova Crkvenoškolskog odbora i Crkvenoškolskog saveta i njihovih 30 zamena.
Kada je 1933. godine episkop Dositej (Vasić) trebalo da napusti Niš i preuzme stolicu zagrebačko-karlovačke mitropolije, Nišlije su sa puno pijeteta ispratile čoveka sa kojim su dvadeset godina delili dobro i zlo i koji je ostao uz njih za vreme bugarske okupacije. Kao uspomena na ono što je ovaj episkop uradio u Nišu ostaće pripreme za obeležavanje 1600 godina od potpisivanja Milanskog edikta, podignut spomenik episkopu Melentiju i niškim pobunjenicima iz 1821, aktivnost u humanitarnom društvu „ Sveta Jelena“ koje je brinulo o ratnoj siročadi od 1912. do 1915. Ovom društvu je pridodao ratnu siročad iz teško razrušenog Beograda i smestio ih u manastiru Sv. Romana kod Đunisa. Posle Prvog svetskog rata osniva dom za slepu decu koji najpre smešta u manastir Sv. Jovana u Gornjem Matejevcu, potom ih premešta u manastir Sv. Petke u Sićevačkoj klisuri, a odatle u manastir Svetog Stevana u Lipovcu pod nazivom „ Dom mira.“ Oproštaj Nišlija od Dositeja Vasića bio je pun emocija, što ilustruju natpisi iz tadašnje štampe.
Ustoličenje novog episkopa dr Jovana Ilića, obavljeno je u Sabornoj crkvi 24. septembra 1933. godine u prisustvu predstavnika crkvenih, građanskih i vojnih vlasti. Već prvih godina svog episkopovanja u Nišu, Jovan je odlučio da reši dva velika problema – nezavršen živopis Saborne crkve i podizanje zgrade Eparhijskog dvora. Pokrenuvši dva ovako velika projekta, episkop Jovan se kod oba pojavljuje kao priložnik ne male novčane svote, tako da 11. jula 1938. crkvena opština donosi odluku da se prema priloženoj skici i predračunu Vladimira Predojevića, akademskog slikara iz Beograda, njemu ustupi izrada živopisa u oltaru za 55000 dinara. Novi patrijarh Gavrilo Dožić prilaže za živopis još 3000 dinara dok Dragiša Cvetković, predsednik vlade Kraljevine Jugoslavije, daje 43000 dinara za pozlatu armature ikonostasa, posle čega Saborni hram dobija sasvim novi izgled. Za pokrivanje unutrašnjosti hrama freskama utrošeno je oko 350000 dinara.
Narastajuće tenzije u društvu kulminirale su potpisivanjem Konkordata sa Vatikanom 25. jula 1935. Razočarani ovakvim postupkom vlade Milana Stojadinovića i činjenicom da patrijarh Varnava, niti bilo ko iz crkve nije bio konsultovan po ovom pitanju, politička opozicija i vernici su krenuli sa protestima po Srbiji, vršeći veliki pritisak na Stojadinovića da povuče ovaj dokument koji je usvojen u Narodnoj skupštini 23. jula 1937. U ovakvoj situaciji, Niška crkvena opština zauzela je odlučan stav po pitanju rešenja Konkordata, zahtevajući da se očuva ravnopravnost vera i prava Srpske pravoslavne crkve. Iz Niša su poslati apeli knezu Pavlu Karađorđeviću, patrijarhu Varnavi, predsedniku vlade Kraljevine Jugoslavije, predsedniku Senata Jugoslavije i ministru iz Niša. Istovremeno, Niška crkvena opština je organizovala nekoliko protestnih zborova u centru grada protiv Konkordata sa Vatikanom. Ovakvi zborovi su se neretko završavali tučom između neistomišljenika. Kako je 24. jula 1937, u noći nakon izglasavanja Konkordata u Narodnoj skupštini, umro patrijarh Varnava (Rosić), na njegovo mesto je izabran 21. februara 1938. Gavrilo Dožić.
Drugi svetski rat zatekao je Nišku crkvenu opštinu u velikim planovima. Rentijer Đoka Jovanović izdvojio je 1.500000 dinara za izgradnju novog hrama posvećenog sv. velikomučeniku i iscelitelju Pantelejmonu i ovu svotu stavio u fond pri Crkvenoj opštini. Ovaj hram nikada nije podignut: novac Đoke Jovanovića je obezvređen zamenom novca 1945. godine. Sluteći kakvo vreme dolazi, sva imovina crkava je uneta u zemljišne knjige neposredno pred rat.
Kao što je to bio slučaj u Prvom, u Drugom svetskom ratu je već u prvom naletu, oktobra 1941, okupator uhapsio najpre viđenije građane, među kojima su bili i episkop niški Jovan Ilić, sveštenici Života Janković, Vladimir Popović i Žika Stanković. Pojedini sveštenici niške eparhije često su bili u situaciji da učestvuju u polaganju zakletve novih oficira jedinica JVuO, prihvatajući ih kao jedine koji su insistirali na kontinuiranom nastavku borbe protiv okupatora u ime kralja.
Drugi svetski rat je usporio dovršenje radova u Sabornoj crkvi. Da bi ostao spomen na dan završetka radova iznad južnih vrata u oltaru je crkvenim slovima zapisano: Veliki posao živopisa ovoga svetoga hrama završi se o Maloj Gospojini 1942. g. I iako bejaše Drugi Svetski rat, ipak je Gospod Bog pomogao, a ljubav naših vernih pojačana, te se ovo sveto delo završi u slavu Božiju, za pokoj duša naših predaka, a za zdravlje i spasenje našeg srpskog naroda. Slava Bogu Blagodjejavšemu nam vo vjeka! Amin.
Crkvena opština tokom Drugog svetskog rata vrlo često daje pomoć izbeglim licima koja su, uglavnom vagonima, sa svog ognjišta proterana u Niš i Srbiju i pomaže obolelim sveštenicima, trudeći se da očuva što je veći broj vernika u životu. Krajem rata, bombardovanja Niša od strane anglo-američkih trupa se intenziviraju, tako da je u jednoj takvoj akciji savezničke avijacije 5. aprila 1944, Saborni hram direktno pogođen i skoro u potpunosti srušena severna strana hrama. Odmah po proterivanju nemačkih snaga, Crkvena opština je uputila apel građanstvu Niša za pomoć u obnovi Sabornog hrama. Odziv je bio veliki i nedugo potom, 4. novembra 1945. godine, Saborni hram je dovršen i opravke privedene kraju.
U nameri da se izbegnu dalje žrtve građanskog rata, sveštenstvo Toplice i Jablanice je izdalo proglas 16. septembra 1944. u kome je pozvalo srpski narod da prihvate partizanske jedinice kao jedine validne oslobodilačke na teritoriji Srbije.
U narednim decenijama, Crkvena opština će pomagati lica koja nemaju najosnovnija finansijska sredstva za život, najviše zahvaljujući činjenici da je veliki broj vernika ostavljao velike svote novca. Svota od 15000 dinara uplaćena je nastradalima od poplava u Sloveniji, a ista svota je uplaćena Odboru za podizanje spomenika Dositeju Vasiću, nekadašnjem episkopu grada Niša, koji je od rana zadobijenih tokom Drugog svetskog rata prilikom mučenja, umro u manastiru Sv. Vavedenja u Beogradu, gde je i sahranjen 1945. Dositej Vasić je za sada jedini episkop Niša koji je od strane SPC proglašen za svetitelja.
Karakteristično za period sedamdesetih godina je da se ulaganja Crkvene opštine uglavnom svode na obnavljanje bogoslužbenih rekvizita dok su radovi u freskopisu sada već prošlost. Posle skoro četiri decenije, dovršena je izgradnja Eparhijskog dvora. Episkop dr Jovan Ilić umro je 5. februara 1975. i sahranjen je u Sabornoj crkvi. Odlukom Sv. Sinoda Srpske pravoslavne crkve, za novog episikopa Niša izabran je Irinej Gavrilović, bivši rektor Prizrenske bogoslovije i vikar Njegove Svetosti Patrijarha Germana.
Srpska pravoslavna crkva i Eparhija niška našli su se na novim iskušenjima nakon obeležavanja 600 godina od Kosovskog boja na Gazimestanu 1989. kada je službu vršio uveliko oboleli patrijarh German. Narastajuće tenzije u državi su se odrazile i na sve veći porast broja vernika u hramovima. Nakon smrti patrijarha Germana 27. avgusta 1991, odlukom Sabora SPC za novog patrijarha biva izabran dotadašnji episkop raško-prizrenski Pavle.
Godine 1987. počela je izgradnja novog hilandarskog metoha, jer je stari koji se nalazio preko puta Saborne crkve, srušen 1947. godine. Na ovom potezu je, prema projektu Aleksandra Radovića, izgrađen hram posvećen Svetom Savi. Sa graditeljskom aktivnošću nastavljeno je 1997. kada je na Novom groblju sagrađen hram Uzdizanja Časnog krsta a 1999, za vreme NATO agresije na SRJ, u parku Sv. Save na Bulevaru Nemanjića postavljen je kamen temeljac za crkvu Sv. cara Konstantina i carice Jelene. Radovi na oslikavanju Sabornog hrama sprovedeni su 1999. godine a dve godine kasnije veliki Saborni hram je teško oštećen u požaru koji ga je zahvatio 12. oktobra 2001. Radove na obnovi hrama pomoglo je građanstvo Niša, ali i država, tako da je hram obnovljen prema prvobitnom izgledu i osveštan 8. oktobra 2006. godine. Ponovo su ga oslikali braća Radan i Staniša Radojlović.
Od 1992. grupa vernika okupljena oko manastira sv. Jovana Krstitelja u Gornjem Matejevcu, pod rukovodstvom igumana manastira o. Ilije, svake godine organizuje odlaske na poklonjenje Hristovom grobu u vreme Vaskrsa – hadžiluk. U neprekinutom toku, svake godine se iz Jerusalima vraćalo desetak poklonika koji su dobili titulu hadžije. Ovaj manastir je sa svojim bratstvom odigrao veliku ulogu u utvrđivanju hrišćanske svesti u Nišu.
Prizrenska bogoslovija „ Sveti Kirilo i Metodije “ preseljena je 1999. godine iz Prizrena u Niš, gde je najpre koristila prostor hilandarskog metoha dok nije dobila svoju zgradu, posle čega postaje nerazdeljivi deo Niša. Na čelu ove institucije se sve vreme nalazi otac Milutin Timotijević.
Odlukom Skupštine grada Niša iz 2002. godine nastavljeno je proslavljanje gradske slave sv. car Konstantin i carica Jelena. Na taj način je obnovljen kontinuitet proslavljanja ovih svetaca kao zaštitnika grada Niša, kao što je to bilo tridesetih godina dvadesetog veka.
Epskop niški Irinej Gavrilović započinje poslednjih godina živu aktivnost na organizovanju proslave 1700 godina od potpisivanja Edikta o toleranciji vera, tzv. Milanskog edikta. Smrt patrijarha Pavla 2010. i izbor Irineja Gavrilovića za novog Patrijarha Srpske pravoslavne crkve u velikoj meri će odrediti pravac njene dalje politike, naročito u dijalogu sa drugim crkvama. Na upražnjeno mesto episkopa Niša dolazi dr Jovan Purić, dotadašnji nastojatelj manastira Ostrog.

Izdavaštvo

Veći deo dvadesetog veka pratio je službeni list eparhije niške pod različitim nazivima. Tako od osnivanja 1900. do 1918, sa dužim prekidima, izlazi pod imenom „Glas niške eparhije“ da bi od 1920. do 1941. nosio naziv „Pregled crkve Eparhije niške“. Rad časopisa je obnovljen 1967, ovoga puta pod imenom „Glas pravoslavne Eparhije niške“ i izlazio je do 1988. godine. Od ne malog značaja je podatak da je u štampariji „Sv. car Konstantin“ 1928. godine objavljeno monumentalno delo episkopa ohridskog Nikolaja Velimirovića “Ohridski prolog“. Prvo izdanje je štampano u 1200 primeraka od čega je polovina otkupljena prenumeracijom pre objavljivanja.
Poznavanje istorijata Niške eparhije je nezamislivo bez osvrta na delo prote Petra V. Gagulića (1906-1995) koji je postao paroh Sabornog hrama 1944. godine. Iz njegovog bogatog opusa treba izdvojiti publikacije Veliki Niški saborni hram (1961), Mali Niški saborni hram (1961), Crkva Sv. Panteleja u Nišu (1963), Metoh manastira Hilandara u Nišu (1968), Metoh manastira Visokih Dečana (1968), Metoh manastira Sv. Jovana Rilskog u Nišu (1969), Crkve i manastiri u Sićevačkoj klisuri 1-2 (1979 – 1980), Manastir Sv. Stevana u Lipovcu (1977), Niška crkvena opština (1978) Ove publikacije su vremenom postale nezaobilazna literatura istraživača verskih prilika na ovim prostorima.
Devedesetih godina se obnavlja objavljivanje periodike sa teološkom tematikom. Tako pri hramu Sv. Nikole od 1994. do 1996. izlazi časopis „Vizantijsko ogledalo“ koga uređuje Boban Milovanović . Izdavačke kuće „ Dom “ i „Vizantijsko ogledalo “ objavljuju značajne prevode pravoslavnih teologa.
Podružnica italijansko-srpskog društva „Dante Aligijeri “ i Univerzitet u Nišu organizovali su 2001. godine međunarodni skup „ Kult cara Konstantina između Istoka i Zapada “ što je predstavljalo uvod u seriju naučnih skupova posvećenih ovom svetitelju. Preseljenje Prizrenske bogoslovije imalo je za rezultat stvaranje Centra za crkvene studije (2002. godine) čiji je osnivač i dugogodišnji upravnik prof. dr Dragiša Bojović. Centar je pored velikog broja izdanja teološke litrature ustanovio i Zbornik koji izlazi jednom godišnje od 2004. uglavnom sa radovima sa naučnih radova koje Centar organizuje. Iz ovog perioda (od 2002) datira i početak organizovanja naučnih skupova pod imenom „ Niš i Vizantija“ u okviru gradske slave Sv.car Konstantin i carica Jelena. Radovi sa skupa se objavljuju u Zborniku čiji je urednik dr Miša Rakocija.
Od 2010. pokrenuta je muzička manifestacija „Muzički edikt“ pod pokroviteljstvom Grada i Eparhije Niške.
dr Dragiša Bojović. Centar je pored velikog broja izdanja teološke litrature ustanovio i Zbornik koji izlazi jednom godišnje od 2004. uglavnom sa radovima sa naučnih radova koje Centar organizuje. Iz ovog perioda (od 2002) datira i početak organizovanja naučnih skupova pod imenom „ Niš i Vizantija“ u okviru gradske slave Sv.car Konstantin i carica Jelena. Radovi sa skupa se objavljuju u Zborniku čiji je urednik dr Miša Rakocija.
Od 2010. pokrenuta je muzička manifestacija „Muzički edikt“ pod pokroviteljstvom Grada i Eparhije Niške.

Оставите одговор

Попуните детаље испод или притисните на иконицу да бисте се пријавили:

WordPress.com лого

Коментаришет користећи свој WordPress.com налог. Одјавите се /  Промени )

Google photo

Коментаришет користећи свој Google налог. Одјавите се /  Промени )

Слика на Твитеру

Коментаришет користећи свој Twitter налог. Одјавите се /  Промени )

Фејсбукова фотографија

Коментаришет користећи свој Facebook налог. Одјавите се /  Промени )

Повезивање са %s